Nowa Huta. Dlaczego nie?!, koncerty Kraków


Bazylika Cystersów w Mogile


Bazylika Cystersów w Mogile

Adres:

Opactwo Cystersów w Mogile
ul. Klasztorna 11
31-979 Kraków


Dojazd:

Dojazd autobusem 123.

Informacja o miejscu:

Kościół pw. Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej i św. Wacława

Tytuł Bazyliki Mniejszej nadał świątyni papież Paweł VI, dnia 9 marca 1970 r. To wyróżnienie świątynia otrzymała ze względu na swój zabytkowy charakter oraz szczególny kult Chrystusowego Krzyża. Od 1951 roku, kiedy to cystersi objęli opieką duszpasterską powstającą Nową Hutę, odbywa się w niej większość nabożeństw dla wiernych parafii pw. św. Bartłomieja.

HISTORIA OPACTWA
Omodlone wiekami miejsce
W ostatni w drugim tysiącleciu odpust mogilski, przy Chrystusowym Krzyżu, powracamy w zadumie do czasów średniowiecza; do początku XIII wieku, w którym zbudowano dla cystersów klasztor. Pamięcią obejmujemy pierwszych jego fundatorów z rodu Odrowążów oraz ich pobratymców kontynuujących budowę przez dziesiątki lat. Oni przekazali dostojne dziedzictwo swojej wiary dla naszych dni. Daleko w przyszłość musiało sięgać ich spojrzenie, skoro wywiera wpływ na rzeczywistość dnia dzisiejszego. Służy nie tylko zakonnikom, ale wielokierunkowym zadaniom duszpasterskim: parafialnym, diecezjalnym, oraz pielgrzymom. Jest znakiem duchowej wspólnoty pokoleń przeszłych i obecnych. Miejscem modlitwy, która woła echem założycieli.
Decydentem monumentalnej budowli od momentu wystawienia w 1222 roku aktu fundacyjnego, uzu-pełniającego uposażenia Wisława Odrowąża, był jego kuzyn Iwo Odrowąż, od 1218 roku biskup krakowski. Jemu należy przypisać rozmach i okazałość świątyni, która swą wielkością dystansowała wszystkie z tamtej epoki kościoły. Do czasu wzniesienia gotyckiej katedry wawelskiej, żaden kościół małopolski nie mógł się poszczycić skalą założenia przestrzennego zrealizowaną w Mogile. Należy do najstarszych budowli ceglanych w Polsce. Wnętrze, zamknięte w prezbiterium ścianą przeprutą trzema ostrołukowymi oknami, stwarza sugestywne wrażenie. Aż do XVI wieku wpływowi w życiu politycznym i gospodarczym kraju przedstawiciele Odrowążów będą się kłaść na wieczny spoczynek w jego podziemiach. Stąd ich troska i dbałość o to święte miejsce.
Biskup Iwo zmarł we Włoszech 21 lipca 1229 roku, w wieku około 50 lat. Przed śmiercią dodatkowo jeszcze zapisał cystersom Mikułowice, a od Grzegorza IX uzyskał bullę, w której papież brał pod swoją szczególną opiekę klasztor i zatwierdził jego posiadłości.
Losami dalszej budowy zajęli się współrodowcy Iwona i agnaci Wisława. W 1231 roku, na zjeździe ro-dzinnym w zamku księcia Konrada Mazowieckiego w Wyszogrodzie, wydali dokument, w którym imieniem własnym i spadkobierców aprobują fundację, zrzekają się roszczeń do darowanych włości, a sam klasztor biorąc w swą opiekę, zobowiązują się go wspomagać.
Finalną, kluczową rolę w powstaniu kościoła i klasztoru odegrał Prandota, drugi po Iwonie z rodu Odrowążów biskup krakowski od 1242 roku. Jego rządy diecezją stały pod znakiem odbudowy ze zniszczeń najazdu Mongołów. Mimo spustoszeń dóbr, wygospodarował środki na działalność dobroczynną i na fundacje kościelne. Powołując się na pamięć stryja, biskupa Iwona, przekazał klasztorowi dziesięciny ze wsi Zrachowa, Czyżyn, Winiar i Dobczyc. Za jego czasów, i być może z jego funduszy, wnętrze kościoła uzyskało bogatą we wzory, glazurowaną posadzkę ceramiczną. W uznaniu zasług ofiarodawców i pomocy okazywanej przy budowie świątyni, papież Innocenty IV w 1253 roku udzielił specjalnego odpustu. Biskup Prandota 5 maja 1266 roku, na cztery miesiące przed swoją śmiercią - zmarł 20 września - dokonał konsekracji rodowego pomnika Odrowążów - kościoła w Mogile. Jak możemy się domyślać, wspaniałej oprawy uroczystości dodawało liczne zgromadzenie przybyłych z całej małopolski Odrowążów z ich rodzinami, możnowładców, wojewodów, kasztelanów, kanclerzy, pary książęcej, dworu książęcego i dworu księżnej, rycerstwa, duchownych diecezjalnych i zakonnych oraz mieszczan krakowskich. Było to wielkie święto dla cystersów, diecezji i Odrowążów. Odtąd w kalendarzu liturgicznym co roku obchodzone jest wspomnienie tej uroczystości. Po śmierci świątobliwego Prandoty, sam książę Bolesław Wstydliwy podjął się opieki nad klasztorem i jego uposażeniem.
Potęgę swego rodu, jego świetność i starożytne pochodzenie przypomnieli Odrowążowie w obecności Kazimierza Jagiellończyka na spotkaniu familijnym w Piotrkowie, w czasie sejmu w 1462 roku. Potwierdzili akt fundacyjny Wyszogrodu sprzed dwóch stuleci. Uznali klasztor w Mogile za swoją fundacje rodową i zobowiązali się służyć mu dalszą pomocą materialną oraz prawną. Obowiązki poświadczone królewską pieczęcią przyjęli na siebie Jan ze Sprowy - prymas, arcybiskup gnieźnieński, Mikołaj z Błażejowic - biskup przemyski, Mikołaj ze Sprowy - opat jędrzejowski, Andrzej ze Sprowy - wojewoda lwowski i starosta ruski, Jakub z Dębna, inaczej ze Szczekocin - podskarbi koronny, starosta sądecki i biecki, Eustachy ze Sprowy - brat prymasa, kasztelan radomski, starosta opoczyński i uniejowski, Dobiesław z Żurawicy - kasztelan przemyski i starosta łowicki, Stanisław z Szydłowca - kasztelan żarnowiecki, Paweł ze Sprowy - stolnik lwowski, Dobiesław ze Szczekocin - podstoli sandomierski, Paweł ze Szczekocin - starosta olsztyński, zawichowski i łukowski, Jakub Obulecz z Góry - podczaszy krakowski i starosta czorsztyński, Piotr Godowski - chorąży halicki, i Henryk ze Szczekocin - starosta lubelski.
Opactwo w Mogile zajęło wyjątkową pozycję jako rodzinna nekropolia Odrowążów. Liczne nagroma-dzone nagrobki, opieczętowane tym samym herbem, świadczą dobitnie o poczuciu więzi rodzinnej i rodowej tradycji. Dziedziczony przez potomków fundatora przywilej pochówku traktowano jako cenną spuściznę. Mogiła była drugim po społecznym Krakowie skupiskiem nagrobków gotyckich w Polsce. Zachowało się we fragmentach siedemnaście płyt, a źródła pisane poświadczają dalszych sześć. Dla porównania: w Poznaniu w katedrze jest z tego okresu trzynaście nagrobków i sześć poświadczonych źródłowo; w Gnieźnie przetrwało pięć nagrobków, ale było ich tam siedemnaście. Ostatnim z pochowanych w Mogile Odrowążów był Jan z Krużlowej, starosta sądecki, zmarły w 1532 roku. Zamyka rodzinną pąć do Bożego Domu, miejsca łaski i miłosierdzia, wzniesionego rękami praojców.

o. Iwo Kołodziejczyk OCist

Źródło: "Głos. Tygodnik nowohucki", 8 września 2000 r., nr 37 (492), s. 1 i 9.

Miejsce na mapie:


Lista innych miejsc

SPONSOR


WYSZUKAJ W SERWISIE


NEWSLETTER